De fluïde organisatie (10): het einde van de organisatie?


19 september 2016
Categorie: Fluïde organisaties

Deze blog is de laatste in een serie van 10 blogs over Henk, directeur stichting NBO die werkt aan en worstelt met zijn fluïde organisatie.

Episode 10: De fluïde organisatie: het einde van de organisatie?

De Stichting NBO (Niet Bestaande Organisatie) is veranderd van een rigide organisatie naar een flexibele, meebewegende en dus fluïde samenwerkingsvorm. In de negen voorgaande episodes beschreef directeur Henk hoe dat gegaan is. En dat zijn nog maar de eerste stappen in de richting van nog verdergaande instabiliteit (een woord met een negatieve connotatie, maar hier in positieve zin gebruikt). De ontwikkeling van de stichting zal doorgaan op de ingeslagen weg.

Natuurlijk, organisaties zullen er altijd zijn. Net zoals ze al sinds mensenheugenis bestaan hebben. Maar toch gaat er echt wat veranderen. Misschien kun je die verandering het beste treffen als een transitie van het zelfstandige naamwoord ‘organisatie’ naar het werkwoord ‘organiseren’. Van een te beschrijven entiteit met min of meer duidelijke grenzen, en een vorm die langere tijd stand houdt. Naar een vluchtige toestand waarbij zowel in tijd als in ruimte de grenzen vervagen. Binnen kan tegelijk buiten zijn, wat vandaag de situatie is, zal morgen zeker anders zijn.

Wat blijft

Veel organisaties van nu zullen nog wel een tijd in die vorm blijven bestaan. Fabrieken met veel assets (investeringen), grote bureaucratische overheidsapparaten, die zullen niet zo snel veranderen. Stabiliteit (voorspelbaarheid en dus betrouwbaarheid) en structuur blijven voor die organisaties van primair belang. Maar kleine commerciële ondernemingen en clubs met maatschappelijke dienstverlening als bestaansvoorwaarde zullen wel steeds meer fluïde worden. En dat zou best eens behoorlijk snel kunnen gaan.

Mensen centraal

De fluïde samenwerkingsvorm stelt de mens weer echt centraal, in tegenstelling tot de traditionele organisatie waarbij sinds het begin van de vorige eeuw steeds meer het instituut centraal is komen te staan. Het wordt eigenlijk weer een beetje zoals in de Middeleeuwen: voor een bepaald project (laten we zeggen de bouw van een kerk) worden de benodigde arbeidslieden bij elkaar gebracht. Die brengen hun professionaliteit, soms enkele gezellen, en hun gereedschappen in (N.B.: vergelijk dit eens met de huidige trend ‘bring your own device’). Als hun inbreng klaar is gaan ze weer door naar een volgende klus.

Kennis en ontwikkeling

Traditioneel ging kennismanagement over de vraag hoe kennis die in het verleden in de organisatie was opgebouwd, beschikbaar kon blijven voor de toekomst. Dat bleek in de praktijk altijd een zeer weerbarstige opgave. Vervolgens is kennismanagement geëvolueerd naar de vraag: hoe kunnen we de ontwikkeling van kennis in onze organisatie optimaal managen. Ook dat vraagt in de praktijk erg veel van een organisatie. In het geval van een fluïde organisatie is kennismanagement geen doel meer; het gaat er niet meer om kennis in de organisatie te behouden en op te bouwen, want de organisatie is geen doel op zich meer. Het gaat er wel om dat de betrokken professionals hun kennis inbrengen en zich als professional steeds verder ontwikkelen. Op het niveau van het netwerk is dat uiteindelijk veel efficiënter: mensen zijn tenslotte veel beter in staat in interactie hun kennis te delen, te ontwikkelen en te verzilveren (valorisatie!) dan dat een organisatie dat kan. Leren wordt zo organisatie-overstijgend en daarmee veel effectiever. Kennis staat dus niet meer op de balans van de organisatie, maar op die van de professional. De fluïde organisatie stimuleert en faciliteert individuele kennisontwikkeling, die vervolgens, met de mensen, uit-, maar ook weer instroomt.

Organisatieverandering en adviseurs

Organisatieverandering is momenteel een ‘buzzword’. Iedere zichzelf respecterende adviseur noemt zich verandermanager. Met fluïdisering zal organisatieverandering niet meer aan de orde zijn. Aanpassing en ontwikkeling zitten dan immers in de genen, vormen de basis van een fluïde organisatie. Dan is geen speciaal verandertraject meer nodig. Jelle, de organisatieadviseur uit dit verhaal, zal zich moeten doorontwikkelen van adviseur naar organisator. Men zal steeds minder behoefte hebben aan adviseurs die vanaf de zijlijn weten hoe de ideale organisatie eruit zou moeten zien. Er zal wel steeds meer behoefte komen aan professionals die op dagelijkse basis zorgdragen voor de samenstelling en het functioneren van een groep professionals die samen de goede dingen goed doen. Iemand die organiseert dat die activiteiten op elk moment optimaal passen binnen de grotere keten van organisaties en samenwerkingsverbanden. De organisator is daarmee gewoon één van de professionals die met eigen specifieke competenties en kennis in het primaire proces bijdraagt aan de maatschappelijke opgave.



Reacties


Replay Reactie

Anuleren replay

Laat een reactie achter

Enkele gegevens ontbreken of zijn onjuist

Het formulier kan nog niet worden verzonden omdat het nog niet helemaal (correct) is ingevuld.

Verplicht*

** Verplicht, wordt nergens getoond.