Gastblog Eric Sommer: Zorgaanbieders en -verzekeraars: nieuwe machtsbalans?


17 november 2015
Categoriën: Veranderen is lastig, Weerstand, Zorg, Vertrouwen

Onmin tussen zorgverzekeraars en zorgverleners

Zorgverleners vinden dat de verzekeraars in het nieuwe zorgstelsel teveel macht hebben gekregen. Contracten die zorgverzekeraars voorleggen worden gezien als wurgcontracten.

In deze gastblog van auteur Eric Sommer wordt het standpunt van de zorgverleners toegelicht. Eric gaat ondertussen het standpunt van de verzekeraars inventariseren en hoopt daar binnenkort over te publiceren. Commentaar via deze website mag natuurlijk ook.

Verzekeraars zouden dwingend bepalen waar behandelingen plaatsvinden en opleggen bepaalde medicijnen of behandelingen toe te passen of juist niet uit te voeren. Overleg is onmogelijk, er mag worden getekend bij het kruisje.

Op allerlei manieren zie je het verzet daartegen toenemen. Zie ook mijn vorige blog Huisartsen en verzekeraars: het roer gaat om. In deze turbulentie ten gevolge van de veranderingen in de zorg wordt nu een nieuwe stap gezet: zorgverleners die verzekeraars de maat nemen.

GezondVeluwe-keurmerk

Zorgaanbieders van West-Veluwe hebben een keurmerk ontwikkeld, waarbij ze duidelijk maken aan consumenten welke verzekeraars voldoen aan eisen van duurzame regionale zorg. ,,Omdat de inwoners er op vertrouwen dat wij, beter dan wie dan ook, weten welke zorg er nodig is in de regio'', zegt financieel directeur Arend Jan Poelarends van ziekenhuis St Jansdal in Harderwijk. ,,We zijn onderdeel van de samenleving, we weten wat onze patiënten vragen. Die leggen de zorg in onze handen en zeggen: regel het voor ons, jullie zijn de professionals.''
,,Als verzekeraars niet aan de criteria van het keurmerk willen voldoen, hebben ze iets uit te leggen'', zegt Roland Ekkelenkamp van Medicamus.

Het GezondVeluwe-keurmerk wordt uitgegeven door een nieuwe zorgalliantie die bestaat uit het ziekenhuis, zorggroep Noordwest-Veluwe (verpleeghuizen), de huisartsen en Medicamus (huisartsenpost). Apotheken, fysiopraktijken en thuiszorgorganisaties kunnen later aansluiten. Het keurmerk maakt inzichtelijk waar een patiënt zijn premie voor betaalt, denken de partners. Op maat gesneden voor de regio en dus ook voor verzekeraars aantrekkelijk; de middelen worden efficiënt en effectief ingezet.

De rol van machtsonbalans op weerstand bij verandering

De uitgebouwde rol van de verzekeraars in het nieuwe zorgstelsel is geen (verander)doel maar een middel om de kwaliteit in de zorg te verbeteren en de kosten beheersbaar te houden. Het (financiële) perspectief van de verzekeraars lijkt nu echter leidend geworden. De zorgpraktijk is echter te complex om een verandering in die praktijk met eenvoudige regels en vanuit een eenzijdig perspectief af te dwingen. Als niet (een ruime meerderheid van) alle spelers in die praktijk zich kunnen herkennen in de gevolgde veranderkoers, of als bepaalde groepen terechte zorgen niet terug zien in het gevoerde beleid, ontstaat vanzelf ‘weerstand’ en verzet tegen de verandering. Terwijl in oorsprong niemand tegen ‘hogere kwaliteit en lagere kosten’ zal zijn.

Dit Veluws initiatief is een mogelijkheid om de machtsbalans te herstellen. Om naast financiële aspecten ook andere aspecten van het gewenste nieuwe zorgsysteem op de agenda te krijgen: lokale samenwerking, nabijheid van zorg, keuzevrijheid, etc.

Aandacht voor elkaars positie: macht in balans

Machtsonbalans creëert z’n eigen weerstand. De zorgmarkt ontkomt niet aan voldoende professionele autonomie voor de zorgverleners, de werkelijkheid is tè complex om alle mogelijke situaties die zich in de praktijk zullen voordoen te voorzien en daar regels voor op te stellen. Tegelijk dient het sturen op kosten en het zoeken naar (effectiviteits-) winst het algemene belang. Inmiddels gaat al ruim negentig miljard om in de zorg, vijftien procent van het BNP. Het gaat dan ook om beide: en professionele autonomie en financiële sturing.

Dus aandacht voor elkaars positie. En het vertrouwen dat alle partijen naar eenzelfde doel toewerken. Vanuit een verschillend perspectief en met een gemeenschappelijk belang. Zonder vertrouwen is het lastig veranderingen door te voeren.

Veluwe als proefregio?

Er zijn inmiddels verschillende initiatieven die min of meer hetzelfde beogen: herstel van de balans in de zeggenschap om de veranderagenda in de zorg te bepalen. Naast het Gezond Veluwe initiatief hebben al eerder de huisartsen van ‘het roer moet om’ succesvol aan de bel getrokken. Het is duidelijk dat de eenzijdige sturing op de veranderingen erg veel verander-weerstand creëert.

Nu is weerstand op zich niet slecht: weerstand geeft warmte. En warmte duidt op betrokkenheid. Alleen betrokkenen maken zich druk over een verandering die in hun ogen de verkeerde kant op gaat. Daarom zou het een grote stap voorwaarts zijn, om dit soort initiatieven te omarmen en daarmee concreet te werken aan het blijkbaar momenteel ontbrekende vertrouwen.

Vertrouwen is nu eenmaal niet iets dat vanzelf komt. Het kan wel groeien door successen. Het is vaak verstandig om klein te starten. Met een groep gemotiveerde betrokkenen, waarmee men – op basis van gelijkwaardigheid – uittest of de beoogde verandering in de praktijk werkt. En bijstelt als het tegenvalt. Waarna men pas de volgende stap zet.

Als zo'n keurmerk ergens kan slagen, is het hier, denken de alliantiepartners van Gezond Veluwe. Want het is een gebied met een loyale bevolking en een beperkt aantal grote zorginstellingen; daar is het mogelijk om goede afspraken te maken met verzekeraars. Maar ook andere regio's in Nederland – zoals Noord-Brabant, Oost-Groningen en Zeeland - zouden de blauwdruk kunnen overnemen, denkt Theo Hiemstra van de Zorggroep Noordwest-Veluwe.

Nu kunnen naast de huisartsen ook het Gezond Veluwe initiatief een voortrekkersrol vervullen bij het ontwikkelen van een nieuwe machtsbalans. Hopelijk laten ze successen zien in termen van zorgkosten, zorgkwaliteit en uiteindelijk de tevredenheid van lokale zorgconsumenten.

Successen creëren vertrouwen. Vertrouwen creëert duurzaam succes. Machtsonbalans niet.



Reacties


1 reactie(s) op dit bericht

Moos

18 november 2015
Mijn regio als proefregio, dat klinkt als proefkonijn maar vat ik op als voorbeeldfunctie. Trots, zet hem op GezondVeluwe, samen beter. En dank voor het schrijven Eric.

Beantwoorden

Replay Reactie

Anuleren replay

Laat een reactie achter

Enkele gegevens ontbreken of zijn onjuist

Het formulier kan nog niet worden verzonden omdat het nog niet helemaal (correct) is ingevuld.

Verplicht*

** Verplicht, wordt nergens getoond.